Biblioteka 

Biblioteka – Wikipedia, wolna encyklopedia

Biblioteka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zbioru książek. Zobacz też: Biblioteka programistyczna, Biblioteka (dzieło Focjusza).
Regały biblioteczne
Wypożyczanie książek z biblioteki

Biblioteka (od greckiego βιβλιοθήκη bibliotheke; βιβλίον biblion – książka) – instytucja społeczna, która gromadzi, przechowuje i udostępnia materiały biblioteczne oraz informuje o materiałach bibliotecznych (swoich i obcych). W innym znaczeniu jest to też nazwa samego budynku, pomieszczenia lub mebla zawierającego zbiory biblioteczne.

Materiały biblioteczne to zbiór książek oraz innych materiałów źródłowych. Klasyczne zbiory biblioteczne są mocno związane z nośnikami fizycznymi. Materiały dostępne w postaci cyfrowej są gromadzone i udostępniane w tzw. bibliotekach cyfrowych.

Spis treści

2 Zbiory biblioteczne

W skład księgozbioru wchodzą: dokumenty tekstowe (książki, czasopisma, rękopisy, ulotki) oraz zapisy dźwięku i obrazu (nuty, mapy, ryciny, rysunki, płyty, taśmy dźwiękowe). Materiał biblioteczny ułożony jest według klasyfikacji bibliotecznej lub tzw. sygnatur ("numerus currens"). W niektórych bibliotekach część zbiorów jest wyłączona z publicznego dostępu i materiały stamtąd jest wyszukiwany przez personel biblioteki po złożeniu zamówienia.

Oprócz samych zbiorów często równie istotnym źródłem informacji są ich katalogi.

Pierwotnie funkcję biblioteki pełniły przy okazji archiwa zawierające głównie korespondencję, zapiski transakcji i inwentarze.

2 Dzieje bibliotek

Przekazy źródłowe przekazują nam informacje o istnieniu bibliotek już w trzecim tysiącleciu p.n.e. (np. biblioteki w Egipcie i Chinach). W okresie helleńskim działały bogate biblioteki, już niektóre z nich posiadały charakter publiczny. Natomiast w średniowieczu rozwinęły się biblioteki klasztorne i kościelne (XIII-XIV wiek), a następnie uniwersyteckie. Podstawową funkcją tych pierwszych bibliotek było gromadzenie ksiąg, jak również ich wytwarzanie. Biblioteki dworskie (powstawały najczęściej na dworach królewskich) miały bardzo wąski społeczny zasięg.

Zmiany nastąpiły dopiero w XV-XVI w., kiedy rozpowszechnił się druk. W tym czasie powstały liczne biblioteki humanistów, królów, możnowładców, zaczęły powstawać biblioteki mieszczańskie. Okres reformacji bardzo wyraźnie natomiast wpłynął na rozwój bibliotek miejskich. W XVII-XVIII wieku niektóre biblioteki np. możnowładców stawały się bibliotekami publicznymi, były szerzej dostępne i ogólnonarodowe (b. fundacyjne). W Oświeceniu przy instytucjach naukowych zaczęły powstawać pierwsze biblioteki specjalne. Wraz z sekularyzacją zakonów księgozbiory, które się tam znajdowały, zasiliły biblioteki świeckie.

W XVIII-XIX wieku, kiedy nastąpił gwałtowny rozwój nauki, zaczęły powstawać biblioteki towarzystw naukowych. W XIX wieku i początku XX wraz z upowszechnieniem się nauki biblioteki uzyskały rangę instytucji społeczno – kulturalnych o charakterze publicznym. Biblioteki i ich funkcję stawały się coraz bardziej zróżnicowane. Powstały i rozwijały się biblioteki powszechne. Organizowano biblioteki narodowe, parlamentarne, władz i urzędów. Powstają nowe typy bibliotek specjalnych:

  • biblioteki dla niewidomych
  • biblioteki szpitalne
  • biblioteki dla dzieci

Gwałtowny rozwój nauki, techniki, szkolnictwa, wzrost produkcji wydawniczej – to wszystko spowodowało gwałtowny rozwój bibliotek i usług bibliotecznych. Wzrasta stan zbiorów i ich wykorzystanie. Rozwijają się biblioteki szkół wyższych-naukowe i fachowe. Działalność bibliotek w zakresie udostępniania i udzielania informacji rozszerza się, wprowadza się wypożyczanie międzybiblioteczne oraz wolny dostęp do magazynów. Z rozwojem usług bibliotecznych wiąże się rozwój bibliotekarstwa.

2 Typy bibliotek

Biblioteki dzieli się ze względu na sposób udostępniania zbiorów na:

  • prezencyjne – nie wypożyczające swoich zbiorów na zewnątrz, które są dostępne tylko w jej czytelni
  • biblioteki wypożyczające

Większość bibliotek ma w praktyce charakter mieszany – tzn. posiada zbiory, które można pożyczać i zbiory, które są dostępne wyłącznie w czytelni. Biblioteki przechowują też czasami zbiory, które nie są publicznie dostępne (np. stare druki, rękopisy lub materiały objęte klauzulą tajności).

Podział bibliotek według różnych kryteriów:

  • ze względu na charakter środowiska czytelniczego i formy wykonywanych usług:
  1. biblioteki naukowe
  2. biblioteki fachowe
  3. biblioteki powszechne
  4. biblioteki szkolne
  • ze względu na zakres tematyczny księgozbioru:
  1. biblioteki ogólne
  2. biblioteki specjalne
  • ze względu na metodę udostępniania:
  1. biblioteki prezencyjne
  2. biblioteki wypożyczające
  3. biblioteki zamknięte
  4. biblioteki publiczne
  • ze względu na terytorialny zasięg działania:
  1. biblioteki narodowe
  2. biblioteki regionalne

Pod względem formalno-prawnym biblioteki stanowią bądź instytucje samoistne, bądź niesamoistne.

  • zależnie od osób prawnych, utrzymujących i finansujących wyróżniamy:
  1. biblioteki państwowe
  2. biblioteki samorządowe
  3. biblioteki społeczne
  4. biblioteki prywatne

2 Biblioteki w Polsce

2 Biblioteka Narodowa

Information icon.svg Osobny artykuł: Biblioteka Narodowa.

2 Biblioteki szkół wyższych

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
BGPŁ w Łodzi – była fabryka Scheiblera
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach

2 Biblioteki centralne i główne

  • Biblioteka Sejmowa – 0,45 mln woluminów
  • Centralna Biblioteka Rolnicza w Warszawie – 0,43 mln woluminów
  • Centralna Biblioteka Statystyczna w Warszawie – 0,45 mln jednostek bibliotecznych
  • Centralna Biblioteka Techniczna NOT w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Wojskowa w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Geografii i Ochrony Środowiska PAN w Warszawie – 0,27
  • Centralna Biblioteka NBP w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Policyjna w Legionowie
  • Centralna Biblioteka Matematyczna PAN w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki AWF w Warszawie
  • Główna Biblioteka Komunikacyjna w Warszawie
  • Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie – 0,59 mln woluminów
  • Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie

2 Biblioteki PAN i PAU

  • Biblioteka Gdańska PAN – 0,80 mln jednostek bibliotecznych
  • Biblioteka Kórnicka PAN – 0,32
  • Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie – 0,65 mln
  • Biblioteka PAN Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu – 1,37
  • Centralna Biblioteka Geografii i Ochrony Środowiska PAN w Warszawie – 0,27

2 Wojewódzkie biblioteki publiczne

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu
Czytelnia biblioteki uniwersyteckiej w Grazu w Austrii.

Wojewódzkie biblioteki publiczne znajdują się we wszystkich 18 miastach wojewódzkich. Obok udostępniania zbiorów sprawują one również opiekę oraz kontrolę i nadzór merytoryczny nad znajdującymi się na ich terenie pozostałymi bibliotekami.

2 Inne biblioteki

Czytelnia La Trobe biblioteki stanu Wiktoria w Melbourne
Biblioteka uniwersytecka w Toronto

2 Znane biblioteki na świecie

2 Zobacz też

Commons in image icon.svg
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bibliotece

2 Podstawy prawne funkcjonowania bibliotek w Polsce

  • Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach (Dz. U. z 1997 r. Nr 85, poz. 539 z późniejszymi zmianami)
  • Inne akty prawne[13]

2 Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. http://www.bg.agh.edu.pl/PL/add-ons/sprawozdanieBG2006-2007.pdf
  2. http://www.bibl.ath.bielsko.pl/pliki/sprawozdanie2008.doc
  3. BG GUMed – Biblioteka dzisiaj
  4. Politechnika Wrocławska – Księgozbiór
  5. Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej
  6. Biblioteka Główna – Politechnika Radomska
  7. BG UG : O Bibliotece : Prezentacja Biblioteki
  8. O Bibliotece
  9. Biblioteka Główna Uniwersytetu Pedagogicznego
  10. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie - Zbiory
  11. http://lib.amu.edu.pl/pliki/sprawozdania/spr_bu_2008.pdf
  12. Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
  13. Wykaz obecnie obowiązujących aktów prawnych dotyczących funkcjonowania bibliotek w Polsce [1]

Something new

    Historia Guziolka. Czyli jak tworzyć bajki i opowiadania w biblioterapii oraz rozwoju aktywności... Autor: Katrzyna Szeliga
    Jak tworzyć i wykorzystywać bajki i opowiadania w biblioterapii oraz rozwoju aktywności twórczej dziecka w wieku przedszkolnym. Poradnik dla Dzieci, Rodziców i Nauczycieli. Prezentowana publikacja porusza b

    Historia Guziolka. Czyli jak tworzyć bajki i opowiadania w biblioterapii oraz rozwoju aktywności... Autor: Katrzyna Szeliga
    Jak tworzyć i wykorzystywać bajki i opowiadania w biblioterapii oraz rozwoju aktywności twórczej dziecka w wieku przedszkolnym. Poradnik dla Dzieci, Rodziców i Nauczycieli. Prezentowana publikacja porusza b

    Biblioteka Kórnicka skarbnicą zbiorów Działyńskich i Zamoyskich Autor: Elżbieta Jabłońska
    W ciągu dwóch wieków opieki nad zbiorami zmieniały się koncepcje, idee i zasady profilaktyki konserwatorskiej. Jednak najważniejszą rolę odgrywała i odgrywa zawsze troska człowieka o zabytek. Dlate

    Bibliologia IV. Studia ofiarowane twórcom toruńskiego bibliotekoznawstwa Autor: Janusz Tondel
    Tom czwarty "Bibliologii" zawiera studia poświęcone dr dr Zofii Mołodcównie i Witoldowi Armonowi, twórcom toruńskiego bibliotekoznawstwa, z okazji Ich 75-lecia urodzin. Autorami prac są pracownicy Katedry, os

    Biblioteczka (32) 3/2005. Wszystko o fotografii cyfrowej Autor: Alicja Żebruń, Karol Żebruń
    Jeśli właśnie kupiliśmy aparat cyfrowy lub dopiero zastanawiamy się nad jego wyborem, jeśli chcemy poznać, jak działa cyfrówka i jakie akcesoria możemy do niej dołączyć - to książka

    Biblioteczka (31) 2/2005. Kopiowanie płyt od A do Z. Praktyczne porady krok po kroku Autor: Praca zbiorowa
    Tanie, wytrzymałe i bardzo pojemne płyty CD-ROM i DVD wyparły prawie całkowicie popularne nośniki danych i multimediów: dyskietki, napędy ZIP, kasety wideo czy kasety magnetofonowe. Przenoszenie dużych ilo

    Biblioteczka (22) 2/2003. Fotografia cyfrowa. Poradnik od podstaw Autor: Marcin Kaczmarczyk
    Fotografia cyfrowa staje sie coraz popularniejsza. Ceny aparatów cyfrowych, choć wciąż jeszcze wysokie, szybko spadają. Czas rozważyć kupno cyfrówki. A jeżeli już ją mamy, na pewno warto dowiedzieć



    • Kursy na prawo jazdy DuĹźo osĂłb decyduje się zrobić kursy na prawo jazdy aby zwiększyć swoje kwalifikacje zawodowe. NaleĹźy dodać, iĹź w chwili obecnej na rynku pojawia się coraz większa ilość ofert pracy, gdzie jednym z wymagań jest posiadanie przez kandydata uprawnienia,
    • Zwrot podatku z Anglii Oferujemy zwrot podatku z anglii. Obsługujemy rĂłwnieĹź takich klientĂłw, ktĂłrzy nie posiadają pozwolenia na pracę za granicą. Zatrudniamy grupę wykwalifikowanych konsultantĂłw, jacy kaĹźdą sprawę traktują indywidualnie. MoĹźecie być pewni, Ĺźe wasz zwrot p
    • Zwrot podatku Irlandia Wiele osĂłb tkwi w przekonaniu, Ĺźe aby otrzymać zwrot podatku irlandia naleĹźy wypełnić wiele skomplikowanych i niezrozumiałych formularzy. Korzystając z pomocy naszej firmy z pewnością przekonają się Państwo iĹź zwrot podatku irlandia moĹźna otrzymać w
    • Kursy na prawo jazdy Wybierając się na kursy prawo jazdy Ĺťarki naleĹźy dobrze przemyśleć wybĂłr odpowiedniego ośrodka szkoleniowego. Trzeba bowiem brać pod uwagę fakt, iĹź szkoły przeprowadzające kursy prawo jazdy z reguły zatrudniają niedoświadczonych lub po prostu niewykw
    • Prawo jazdy - ośrodki Obecnie prawo jazdy Ĺťarki jest jednym z bardzo istotnych i potrzebnych dokumentĂłw, jakie z pewnością warto mieć. Prawo jazdy przydatne jest zarĂłwno w Ĺźyciu codziennym, jak i w zawodowym. Nie od dziś wiadomo, Ĺźe korzystanie z komunikacji publicznej w
    • Nawierzchnie poliuretanowe Przy budowie obiektĂłw sportowych powinnai być wykorzystana odpowiednia nawierzchnia. Najczęściej stosowane są w tym celu nawierzchnie poliuretanowe lub sztuczna trawa. Nawierzchnie poliuretanowe charakteryzują się określonymi właściwościami, ktĂłre po
    • Skuteczne pozycjonowanie Webmasterzy ktĂłrzy specjalizują się w usługach związanych z Internetem oprĂłcz budowy stron WWW na zlecenia zleceniodawcĂłw, wykorzystując rĂłwnieĹź odpowiednie metody, potrafią tak zareklamować wskazane serwisy, Ĺźe znacznie zwiększa się ilość ich odwied
    • Motocykle Śląsk Motocykle Śląsk oraz quady Katowice to głównie pojazdy mechaniczne wykorzystywane w sporcie. Wyścigi motocyklowe lub wyścigi quadami są bardzo popularne w całym świecie i cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Quady Katowice od niedawna pojawił
    • Skutery Katowice Wszystkie rodzaje pojazdĂłw biorąc pod uwagę ilość zastosowanych w ich produkcji kół dzielą się głównie na pojazdy jednośladowe a takĹźe dwuśladowe. Motory Katowice, skutery Katowice, motorowery i rowery są pojazdami jednośladowymi. Taki rodzaj pojazdĂł
    • Kampanie reklamowe PośrĂłd duĹźych firm ogromną popularnością cieszą się kampanie reklamowe, ktĂłre są jedną z najefektywniejszych metod przynoszącej oczekiwane rezultaty promocji. Kampanie reklamowe stosują róşne formy wypromowania określonych produktĂłw, ktĂłrych zadaniem