Biblioteka

Biblioteka 

Biblioteka – Wikipedia, wolna encyklopedia

Biblioteka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zbioru książek. Zobacz też: Biblioteka programistyczna, Biblioteka (dzieło Focjusza).
Regały biblioteczne
Wypożyczanie książek z biblioteki

Biblioteka (od greckiego βιβλιοθήκη bibliotheke; βιβλίον biblion – książka) – instytucja społeczna, która gromadzi, przechowuje i udostępnia materiały biblioteczne oraz informuje o materiałach bibliotecznych (swoich i obcych). W innym znaczeniu jest to też nazwa samego budynku, pomieszczenia lub mebla zawierającego zbiory biblioteczne.

Materiały biblioteczne to zbiór książek oraz innych materiałów źródłowych. Klasyczne zbiory biblioteczne są mocno związane z nośnikami fizycznymi. Materiały dostępne w postaci cyfrowej są gromadzone i udostępniane w tzw. bibliotekach cyfrowych.

Spis treści

2 Zbiory biblioteczne

W skład księgozbioru wchodzą: dokumenty tekstowe (książki, czasopisma, rękopisy, ulotki) oraz zapisy dźwięku i obrazu (nuty, odgłosy zwierząt, mapy, ryciny, rysunki, płyty, taśmy dźwiękowe). Materiał biblioteczny ułożony jest według klasyfikacji bibliotecznej lub tzw. sygnatur ("numerus currens"). W niektórych bibliotekach część zbiorów jest wyłączona z publicznego dostępu i materiały stamtąd jest wyszukiwany przez personel biblioteki po złożeniu zamówienia. Oprócz samych zbiorów często równie istotnym źródłem informacji są ich katalogi.

Pierwotnie funkcję biblioteki pełniły przy okazji archiwa zawierające głównie korespondencję, zapiski transakcji i inwentarze.

2 Dzieje bibliotek

Przekazy źródłowe informują o istnieniu bibliotek już w trzecim tysiącleciu p.n.e. (np. biblioteki w Egipcie i Chinach). W starożytnej Grecji za najstarsze uchodziły biblioteki tyrana Polikratesa na wyspie Samos oraz Pizystrata w Atenach, które powstały w VI wieku p.n.e. Najsłynniejsze były jednak biblioteki w Aleksandrii - biblioteka Ptolemeuszów oraz biblioteka Serapeion przy świątyni Serapisa[1]. W okresie helleńskim niektóre z bibliotek posiadały już charakter publiczny. Natomiast w średniowieczu rozwinęły się biblioteki klasztorne i kościelne (XIII-XIV wiek), a następnie uniwersyteckie. Podstawową funkcją tych pierwszych bibliotek było gromadzenie ksiąg, jak również ich wytwarzanie. Biblioteki dworskie (powstawały najczęściej na dworach królewskich) miały bardzo wąski społeczny zasięg.

Zmiany nastąpiły dopiero w XV-XVI w., kiedy rozpowszechnił się druk. W tym czasie powstały liczne biblioteki humanistów, królów, możnowładców, zaczęły powstawać biblioteki mieszczańskie. Okres reformacji bardzo wyraźnie natomiast wpłynął na rozwój bibliotek miejskich. W XVII-XVIII wieku niektóre biblioteki np. możnowładców stawały się bibliotekami publicznymi, były szerzej dostępne i ogólnonarodowe (b. fundacyjne). W Oświeceniu przy instytucjach naukowych zaczęły powstawać pierwsze biblioteki specjalne. Wraz z sekularyzacją zakonów księgozbiory, które się tam znajdowały, zasiliły biblioteki świeckie.

W XVIII-XIX wieku, kiedy nastąpił gwałtowny rozwój nauki, zaczęły powstawać biblioteki towarzystw naukowych. W XIX wieku i początku XX wraz z upowszechnieniem się nauki biblioteki uzyskały rangę instytucji społeczno – kulturalnych o charakterze publicznym. Biblioteki i ich funkcję stawały się coraz bardziej zróżnicowane. Powstały i rozwijały się biblioteki powszechne. Organizowano biblioteki narodowe, parlamentarne, władz i urzędów. Powstają nowe typy bibliotek specjalnych:

  • biblioteki dla niewidomych
  • biblioteki szpitalne
  • biblioteki dla dzieci

Gwałtowny rozwój nauki, techniki, szkolnictwa, wzrost produkcji wydawniczej – to wszystko spowodowało gwałtowny rozwój bibliotek i usług bibliotecznych. Wzrasta stan zbiorów i ich wykorzystanie. Rozwijają się biblioteki szkół wyższych-naukowe i fachowe. Działalność bibliotek w zakresie udostępniania i udzielania informacji rozszerza się, wprowadza się wypożyczanie międzybiblioteczne oraz wolny dostęp do magazynów. Z rozwojem usług bibliotecznych wiąże się rozwój bibliotekarstwa.

2 Typy bibliotek

Biblioteki dzieli się ze względu na sposób udostępniania zbiorów na:

  • prezencyjne – nie wypożyczające swoich zbiorów na zewnątrz, które są dostępne tylko w jej czytelni
  • biblioteki wypożyczające

Większość bibliotek ma w praktyce charakter mieszany – tzn. posiada zbiory, które można pożyczać i zbiory, które są dostępne wyłącznie w czytelni. Biblioteki przechowują też czasami zbiory, które nie są publicznie dostępne (np. stare druki, rękopisy lub materiały objęte klauzulą tajności).

Podział bibliotek według różnych kryteriów:

  • ze względu na charakter środowiska czytelniczego i formy wykonywanych usług:
  1. biblioteki naukowe
  2. biblioteki fachowe
  3. biblioteki publiczne
  4. biblioteki szkolne
  • ze względu na zakres tematyczny księgozbioru:
  1. biblioteki ogólne
  2. biblioteki specjalne
  • ze względu na metodę udostępniania:
  1. biblioteki prezencyjne
  2. biblioteki wypożyczające
  3. biblioteki zamknięte
  • ze względu na terytorialny zasięg działania:
  1. biblioteki narodowe
  2. biblioteki regionalne

Pod względem formalno-prawnym biblioteki stanowią bądź instytucje samoistne, bądź niesamoistne.

  • zależnie od osób prawnych, utrzymujących i finansujących wyróżniamy:
  1. biblioteki państwowe
  2. biblioteki samorządowe
  3. biblioteki społeczne
  4. biblioteki prywatne

2 Biblioteki w Polsce

2 Biblioteka Narodowa

Information icon.svg Osobny artykuł: Biblioteka Narodowa (Warszawa).

2 Biblioteki szkół wyższych

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
BGPŁ w Łodzi – była fabryka Scheiblera
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach

2 Biblioteki centralne i główne

  • Biblioteka Sejmowa – 0,45 mln woluminów
  • Centralna Biblioteka Rolnicza w Warszawie – 0,43 mln woluminów
  • Centralna Biblioteka Statystyczna w Warszawie – 0,45 mln jednostek bibliotecznych
  • Centralna Biblioteka Techniczna NOT w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Wojskowa w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Geografii i Ochrony Środowiska PAN w Warszawie – 0,27
  • Centralna Biblioteka NBP w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Policyjna w Legionowie
  • Centralna Biblioteka Matematyczna PAN w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki AWF w Warszawie
  • Główna Biblioteka Komunikacyjna w Warszawie
  • Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie – 0,59 mln woluminów
  • Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w Warszawie
  • Centralna Biblioteka Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie

2 Biblioteki PAN i PAU

2 Wojewódzkie biblioteki publiczne

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy
Czytelnia biblioteki uniwersyteckiej w Grazu w Austrii
Czytelnia La Trobe biblioteki stanu Wiktoria w Melbourne
Biblioteka uniwersytecka w Toronto

Wojewódzkie biblioteki publiczne znajdują się we wszystkich 18 miastach wojewódzkich. Obok udostępniania zbiorów sprawują one również opiekę oraz kontrolę i nadzór merytoryczny nad znajdującymi się na ich terenie pozostałymi bibliotekami.

2 Inne biblioteki

2 Znane biblioteki na świecie

2 Największe biblioteki na świecie

  1. Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych – około 147 mln dokumentów, w tym około 33 mln woluminów (książek i inkunabułów)[14]
  2. Chińska Biblioteka Narodowa – około 24 mln woluminów
  3. Biblioteka Rosyjskiej Akademii Nauk – około 20,5 mln woluminów
  4. Biblioteka Narodowa Kanady – około 18,8 mln woluminów
  5. Niemiecka Biblioteka Narodowa – około 18,5 mln woluminów
  6. Biblioteka Brytyjska – około 150 mln dokumentów, w tym około 14 mln książek

2 Zobacz też

Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Biblioteka
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bibliotece

2 Podstawy prawne funkcjonowania bibliotek w Polsce

2 Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Lidia Winniczuk: Ludzie, zwyczaje i obyczaje Starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: PWN, 1983, s. 311-315. 
  2. ↑ http://www.bg.agh.edu.pl/PL/add-ons/sprawozdanieBG2006-2007.pdf
  3. ↑ http://www.bibl.ath.bielsko.pl/pliki/sprawozdanie2008.doc
  4. ↑ BG GUMed – Biblioteka dzisiaj
  5. ↑ Politechnika Wrocławska – Księgozbiór
  6. ↑ Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej
  7. ↑ Biblioteka Główna – Politechnika Radomska
  8. ↑ BG UG: O Bibliotece: Prezentacja Biblioteki
  9. ↑ O Bibliotece
  10. ↑ Biblioteka Główna Uniwersytetu Pedagogicznego
  11. ↑ Szkoła Główna Handlowa w Warszawie – Zbiory
  12. ↑ http://lib.amu.edu.pl/pliki/sprawozdania/spr_bu_2008.pdf
  13. ↑ Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
  14. ↑ 2010 At A Glance
  15. ↑ Wykaz obecnie obowiązujących aktów prawnych dotyczących funkcjonowania bibliotek w Polsce [1]

Something new


edukacja Białystok - Wczasy Egipt Zakopane - meble Jastrzębie ZdrĂłj - news DzierĹźoniĂłw - rece TomaszĂłw MazowieckiMapa strony 0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60 |61 |62 |63 |64 |65 |66 |67 |68 |69 |70 |71 |72 |73 |74 |75 |76 |77 |78 |79 |80 |81 |82 |83 |84 |85 |86 |87 |88 |89 |90 |91 |92 |93 |94 |95 |96 |97 |98 |99 |100 | nieruchomości gdańsk pozycjonowanie ustawa opisy gg cięcie laserem notowania Kompresory about natasza Worki na śmieci Template design by Arcsin